ئەو پیاوەی بانکەکەی شکاند
فێڵبازێک، سیستەمێکی نهێنی، هەفتەیەکی نائاسایی، و گۆرانییەکی هۆڵی میوزیک کە لە هەموویان زیاتر ژیا.
Charles Wells لە 1891دا چەند جارێک بانکی مۆنتی کارلۆی شکاند بە زنجیرەیەک بەخت و سیستەمێک کە هەرگیز ڕوونی نەکردەوە. ئەو گۆرانییەی لە 1892دا دەربارەی ئەو نووسرا «شکاندنی بانک»ی کرد بە دەستەواژەیەک. هەر ئەو زستانە بەشێک لە پارەکەی دۆڕاندەوە و چەند ساڵێک بەهۆی فێڵبازییەوە لە زینداندا بەسەر برد.
کێ بوو
Charles Deville Wells (1841–1922) ئەندازیارێک و فێڵبازێکی دووبارەکەرەوە بوو کە بۆ داهێنانگەلێک کە بوونیان نەبوو پارەی لە وەبەرهێنەران کۆ دەکردەوە. لە تەممووزی 1891دا بە 4,000 پاوەند لەو جۆرە پارەیە گەیشتە مۆنتی کارلۆ. لە ماوەی پێنج ڕۆژدا چەند جارێک بانکی شکاند، واتە یەدەگی پارەی نەقدی مێزێکی تەواو کرد، و بەپێی گێڕانەوەی خۆی بە نزیکەی 40,000 پاوەند ڕۆیشت، چەند ملیۆن پاوەند بە پارەی ئەمڕۆ.
لە ڕاستیدا چی کرد
گوتی سیستەمێکی بێهەڵەی هەیە و هەرگیز نەیگوت چییە. شایەتەکان هیچ نەخشەیەکی ئاشکرایان لە یارییەکەیدا نەبینی، و هیچ گێڕانەوەیەکی جێی متمانە ناوی ڕێگایەک نابات؛ ئەو مارتینگەیڵستراتیژیمارتینگەیڵسیستەمێکی پلەبەندی کە دوای هەر دۆڕاندنێک گرەوەکە دووقات دەکاتەوە. بۆ ئەوەی چی دەکات و چی ناکات، بەشی ستراتیژی ببینن.هەمووی بخوێننەوە ←ەی زۆرجار بە ناوییەوە دەلکێنرێت تەنها مەزەندەیەکە. گرنگییەکی ئەوتۆی نییە: هەموو سیستەمێک لەسەر نەخشەی مێزکەرەستەنەخشەی مێزتۆڕی چاپکراوی گرەو لەسەر مێزەکە. هەروەها: مێز، فەرش، پەڕۆ.هەمووی بخوێننەوە ← هەمان بەهای چاوەڕوانکراوبیرکاریبەهای چاوەڕوانکراوتێکڕای ئەنجامی هەر گرەوێک لە ماوەی درێژدا. −1/37 ی بڕی گرەو بۆ هەموو گرەوێکی ستانداردی ئەورووپی.هەمووی بخوێننەوە ←ی هەیە، بۆیە هەرچی کردبێت، ئەنجامەکە زنجیرەیەکی درێژی بەخت بوو. ئەگەربیرکاریئەگەرئەگەری ئەنجامێک، لە 0 تا 1 یان 0% تا 100%. یەک ژمارە: 1/37 = 2.70%.هەمووی بخوێننەوە ←ی زنجیرەیەکی بەخت بە درێژیی هی ئەو بۆ هەر یاریزانێکی تاک کەمە و بۆ ئەو هەزاران کەسەی لە وەرزێکدا بە کازینۆیەکدا تێدەپەڕن زۆرە. کەسێک دەبوو ببێت بە Wells. Wells بوو.
گۆرانییەکە
«The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo»ی Fred Gilbert (1892)، کە Charles Coborn گوتی، لە هۆڵەکانی میوزیکی لەندەندا سەرکەوتنێکی گەورە بوو و پەڕییەوە بۆ ئەمریکا. گێڕەرەوەکەی بە شانازی و بە هەوای سەربەخۆییەوە بە شەقامەکەدا دەڕوات، و دەستەواژەی «بانکی شکاند» لەو کاتەوە واتای بردنەوەیەکی سەرسوڕهێنەری هەیە. گۆرانییەکە باسی سەردانی دووەم ناکات.
سەردانی دووەم و دوای ئەوە
Wells ئەو پاییزە گەڕایەوە و دووبارە بردییەوە، پاشان لە سەردانێکدا لە زستانی 1891–92 بەشێک لە پارەکەی دۆڕاندەوە. بە پارەی وەبەرهێنەران پارەیەکی زۆری لەسەر کەشتییەکی خۆشگوزەرانی، Palais Royale، خەرج کرد؛ هەرگیز نەگەیشتە مۆنتی کارلۆ. لە کۆتایی 1892دا پۆلیسی فەرەنسا لە لۆ هاڤر گرتی، و لە ئازاری 1893دا دادگایەکی لەندەن بەهۆی فێڵبازییەوە هەشت ساڵ کاری زۆرەملێی بەسەردا سەپاند. لە 1899 ئازاد کرا، لە 1906دا بۆ فێڵێکی تر سێ ساڵی تری وەرگرت، و نزیکەی 1911 بانکێکی ساختەی لە پاریس بەڕێوە برد کە بەڵێنی 1% لە ڕۆژێکدا دەدا، کە خستییە زیندانێکی فەرەنسییەوە. لە 1922دا لە لەندەن کۆچی دوایی کرد. کازینۆکە، کە لە 1891دا 40,000 پاوەندی دابوو و زیاتر لەوەی لە ڕیکلامدا وەرگرتبوو، سوودێکی زۆری لێ بینی.
لە هێرتفۆردشایەر لەدایک دەبێت.
مافی داهێنان و پلانی وەبەرهێنانی فێڵبازانە.
مۆنتی کارلۆ: چەند جارێک بانک دەشکێنێت؛ ≈ 40,000 پاوەند دەباتەوە.
دەگەڕێتەوە؛ دووبارە دەباتەوە.
بەشێکی دەدۆڕێنێتەوە. گۆرانییەکە، 1892. کەشتییەک کە هەرگیز بەرەو مۆناکۆ ناڕوات.
لە لەندەن بە فێڵبازی تاوانبار دەکرێت؛ هەشت ساڵ.
فێڵێکی تر، سێ ساڵی تر.
لە فەرەنسا بەهۆی فێڵێکی بانکییەوە زیندانی دەکرێت.
لە لەندەن کۆچی دوایی دەکات.
بۆچی چیرۆکەکە گرنگە
ڕوونترین نموونەیە لە سیستەمێک کە «سەر دەگرێت» و پاشان سەرناگرێت. سیستەمەکە هیچ جارێک هیچی نەکرد؛ بەختەکە هات و ڕۆیشت، وەک لاپەڕەکانی جیاوازیبیرکاریجیاوازیپێوەرێک بۆ ئەوەی ئەنجامەکان چەند بە فراوانی بە دەوری بەهای چاوەڕوانکراودا بڵاو دەبنەوە. بۆ گرەوی ڕاستەوخۆ زۆرە، بۆ گرەوی یەکسان کەمە.هەمووی بخوێننەوە ← دەڵێن کە دەبێت وا بێت. کازینۆ هەفتەیەکی دۆڕاند و ئەفسانەیەکی بردەوە. هەموو سیستەمێک کە لەو کاتەوە فرۆشراوە Wellsێکی لە شایەتییەکانیدا هەیە، و هەموویان سەردانێکی دووەمیان هەیە کە شایەتییەکە باسی ناکات.
پرسیارەکان
هیچ بەڵگەیەک لەسەر مێزەکان نییە. فێڵبازییەکانی لە شوێنی تر بوون.
بە زۆربەی پێوەرەکان چەند ملیۆن پاوەند.
هەر مێزێک یەدەگێکی پارەی نەقدی هەبوو؛ کاتێک تەواو دەبوو، مێزەکە ڕادەگیرا و پارەی زیاتر دەهێنرا. کازینۆکە هەرگیز پارەی لێ نەبڕا.
پشووی پێکەنین
کازینۆ هەفتەیەکی دۆڕاند و سەدەیەک ڕیکلامی کڕی.
سەرچاوەکان
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.
- Old Bailey Proceedings Online. Trial of Charles Wells, March 1893 (t18930306-349).
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.