گرنگی ئاماری
«گرنگ» یانی لە ژێر چەرخێکی دادپەروەردا نائەگەرە، نەک «ڕاستەقینە» و نەک «بە قازانج».
بەهای pی 0.05 یانی چەرخێکی دادپەروەر شێوازێکی ئەوەندە ناهاوسەنگ یەک جار لە بیست جار بەرهەم دەهێنێت. ئەگەر سەیری بیست چەرخ بکەن، یەکێکیان بە ڕێکەوت تێدەپەڕێت.
بەهای p چییە
ئەگەربیرکاریئەگەرئەگەری ئەنجامێک، لە 0 تا 1 یان 0% تا 100%. یەک ژمارە: 1/37 = 2.70%.هەمووی بخوێننەوە ←ی بینینی لادانێک لانیکەم بە گەورەیی ئەوەی بینراوە، ئەگەر چەرخەکە دادپەروەر بووایە. ئەمە دەربڕینێکە دەربارەی داتا لە ژێر گریمانەیەکدا، نەک دەربارەی چەرخەکە. بەهای pتاقیگەبەهای pئەگەری بینینی لادانێک کە لانیکەم هێندەی ئەوەی بینراو گەورە بێت، ئەگەر چەرخەکە دادپەروەر بوایە.هەمووی بخوێننەوە ←ی 0.03 دەڵێت: چەرخێکی دادپەروەر ئەمە لە 3%ی کاتەکاندا دەکات. نالێت: ئەگەری 97% هەیە کە چەرخەکە لار بێت. دەربڕینی دووەم پێویستی بە زانینی ئەوە دەبوو کە چەرخی لارتاقیگەچەرخی لارچەرخێک کە کەموکوڕییە فیزیکییەکانی وا دەکەن هەندێک خانە ئەگەری هاتنیان لە 1/37 زیاتر بێت. دەگمەنە و تەنها بە هەزاران سووڕانەوەی تۆمارکراو دەدۆزرێتەوە.هەمووی بخوێننەوە ← لە بنەڕەتدا چەند باوە، و لە کازینۆیەکی نوێدا زۆر دەگمەنن، ئەمەش وا دەکات ئەنجامێکی گرنگی تاک زۆر زیاتر ئەگەری ڕێکەوت بێت نەک دۆزینەوە.
بەراوردی فرە
هەر تاقیکردنەوەیەک کە لەسەر چەرخێکی دادپەروەر ئەنجامی دەدەن ئەگەری 5%ی هەیە لە ئاستی 5%دا تێبپەڕێت. بیست چەرخ تاقی بکەنەوە و یەکێکیان تێدەپەڕێت. یەک چەرخ لە بیست ماوەی کاتیدا تاقی بکەنەوە و یەکێکیان تێدەپەڕێت. یەک نموونە بە 37 گرووپکردنی خانەکەرەستەخانەیەکێک لە 37 بەشە ژمارەدارەکەی سەر ڕۆتۆر. هەروەها: slot، cup.هەمووی بخوێننەوە ←، شەش گرووپکردنی بەشچەرخبەشکەوانەیەکی پێکەوەلکاوی خانەکان لەسەر چەرخ، جیاواز لە کۆمەڵێک لەسەر نەخشەی مێز.هەمووی بخوێننەوە ← و سێ گرووپکردنی ڕەنگ تاقی بکەنەوە و شتێک تێدەپەڕێت. چارەسەرەکە ئەوەیە پێش سەیرکردنی داتاکە بڕیار لەسەر تاقیکردنەوەکە بدەن، یەک جار ئەنجامی بدەن، و لەسەر داتای نوێ پشتڕاستی بکەنەوە. ئەو پشکنینەی چەرخێکی «لار» دەدۆزێتەوە بە زۆری خۆی ئەو شتەیە کە ئەنجامەکەی بەرهەم هێناوە.
گرنگی بەرامبەر قەبارە
نموونەیەکی زۆر گەورە دەتوانێت لارییەکی بێبایەخ گرنگ بکات. خانەیەک کە بە 1/36.5 لە جیاتی 1/37 پێک دەدرێت کەموکوڕییەکی ڕاستەقینەیە کە لە چەند ملیۆن سووڕانەوەدا دەگاتە گرنگی و هێشتا لەسەر پارەدانپارەپارەدانئەوەی گرەوێکی براوە دەیگەڕێنێتەوە، بە شێوەی «X بۆ 1» لە سەرووی بڕی گرەوی گەڕێندراوەوە دەوترێت.هەمووی بخوێننەوە ←ی 35 بە 1 پارە دەدۆڕێنێت. ئەوەی بۆ یاریزان گرنگە قەبارەی کاریگەرییە: ئایا هیچ خانەیەک بە 1/36 یان باشتر پێک دەدرێت، و بە چەند؟ کای دووجا دەربارەی چەرخەکە پێتان دەڵێت؛ تەنها ڕێژەی پێکان دەربارەی گرەوەکە پێتان دەڵێت.
هێز
هەڵەکەی تر لەدەستدانی لارییەکە کە هەیە. بە 1,000 سووڕانەوە، خانەیەک بە 1/30 (لارییەکی زۆر گەورە) لە ئاستی 5%دا تەنها نزیکەی نیوەی کاتەکان دەدۆزرێتەوە. قەبارەی نموونە، نەک زیرەکی، ئەمە چارەسەر دەکات. لاپەڕەی قەبارەی نموونە ژمارەکان دەدات.
ستانداردێکی کرداری
بۆ ئەوەی بانگەشەیەکی لاری سەرنجڕاکێش بێت: تاقیکردنەوەیەک کە پێشوەختە هەڵبژێردرابێت، p < 0.01 نەک 0.05، دووبارەکردنەوە لەسەر نموونەیەکی سەربەخۆی قەبارە نزیک، و ڕێژەی پێکانی خەمڵێنراوی 1/34 یان باشتر لەسەر خانە پەسەندکراوەکان دوای دووبارەکردنەوە. ئەو ستانداردە لە مێژووی یارییەکەدا چەند جارێکی کەم گەیشتووەتێ و هەرگیز، تا ئەو جێیەی تۆمارە گشتییەکان پیشانی دەدەن، لەسەر چەرخێکی نوێی چاککراو نا.
پرسیارەکان
نەریتێکە لە ساڵانی 1920ەوە. هیچ شتێکی تایبەتی تێدا نییە؛ 0.01 ئاستێکی ژیرانەترە کاتێک سەیری زۆر چەرخ دەکەن.
بە ئەگەری زۆر ئەنجامی یەکسان بەرهەم ناهێنێت. لەوانەیە کاریگەریی کرۆپیە بێت، هەڵەی تۆمارکردن یان کێشەی تێخستنی داتا. دووبارەی بکەنەوە.
نەخێر. پێتان دەڵێت دابەشبوونەکە ناڕێکە. شیکردنەوەی بەش و قەبارەی کاریگەری پێتان دەڵێن لە کوێ.
یاری لەگەڵ بیرکاری
سەرەتا خۆتان تاقییان بکەنەوە. هەر چارەسەرێک داخراوە؛ کاتێک ئامادە بوون بیکەنەوە.
لە چەرخێکی دوو سفریچەرخسفرتاکە خانە سەوزەکە کە هیچ گرەوێکی یەکسان، دەستە یان ستوون دایناپۆشێت؛ سەرچاوەی سوودی کازینۆ. هەروەها: یەک سفر، 0.هەمووی بخوێننەوە ← ڕاپۆرتکراودا یەکەم دەستەگرەودەستە1–12، 13–24 یان 25–36، پارەدانی 2:1.هەمووی بخوێننەوە ← 742 جار لە 3,000 سووڕانەوەدا هات. ئەوە چەند لادانی ستانداردبیرکاریلادانی ستانداردڕەگی دووجای جیاوازی؛ دووری ئاسایی ئەنجامێک لە بەهای چاوەڕوانکراو.هەمووی بخوێننەوە ← لە خوار تێکڕاوەیە، و چەرخێکی دادپەروەر چەند جار ئەوە دەکات؟
پیشاندانی چارەسەر
وەڵام نزیکەی 8.1 لادانی ستاندارد نزمتر. چەرخێکی دادپەروەر نزیکەی یەک جار لە 3 × 10¹⁵ هەوڵدا ئەوە دەکات، واتە هەرگیز. ئەو وەڵامەی لەگەڵ پرسیارەکەدا بڵاو کراوەتەوە دەڵێت 11.75؛ ئێمە 8.07 دەگەینێ.
یەکەم دەستە 12 لە 38 خانەکەکەرەستەخانەیەکێک لە 37 بەشە ژمارەدارەکەی سەر ڕۆتۆر. هەروەها: slot، cup.هەمووی بخوێننەوە ← لەخۆ دەگرێت. لە 3,000 سووڕانەوەدا بە تێکڕا 3,000 × 12/38 = 947.4 جار دێت، بە بڵاوبوونەوەی √(3,000 × 12/38 × 26/38) = 25.5.
742، 205.4 لە خوار تێکڕاوەیە: 205.4/25.5 = 8.07 بڵاوبوونەوە.
چەرخێکی دادپەروەر نزیکەی یەک جار لە 740 هەوڵدا سێ بڵاوبوونەوە کەم دەهێنێت؛ هەشت بڵاوبوونەوە، نزیکەی یەک جار لە 3 × 10¹⁵ (کەوانەی زەنگ، یەک لا). ڕەچاوکردنی ئەوەی خوێنەر خراپترینی سێ دەستەکەی تێبینی کردووە هیچ شتێکی گرنگ ناگۆڕێت. ئەنجامێکی لەم جۆرە دەڵێت چەرخەکە، یان ژماردنەکە، هەڵەیە. لەسەر چەرخێکی یەک سفر هەمان ژمارە 9.0 بڵاوبوونەوە نزمتر دەبوو (تێکڕا 973.0، بڵاوبوونەوە 25.6).
پشووی پێکەنین
یەک لە بیست چەرخی دادپەروەر «گرنگ»ە. ئەمە مانای ژمارەکەیە.
سەرچاوەکان
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Ask the Wizard”, roulette questions.